Categorie: "De Portugezen"

Slakropjes, penseters en boeren

-- Saloios --

Net als mensen uit Den Haag “windhappers” heten en mensen uit Schiedam “jeneverneuzen”, zo hebben ook inwoners van Portugese steden hun interessante bijnamen. Het zijn bijnamen die over het algemeen in de vroege historie van het land zijn gevormd en de precieze oorsprong is vaak onbekend. Maak kennis met de slakropjes, penseters en boeren…

De inwoners van Lissabon hebben als bijnaam alfacinhas, vertaald zoiets als de slakropjes. Het woord alface (sla) is één van de vele woorden uit het Portugees die zijn afgeleid van het Arabisch (Al-Hassa). Er wordt aangenomen dat het de Moren waren die deze groente naar het Iberisch Schiereiland brachten en de heuvels rond Lissabon vol plantten. Mogelijk kregen de lisboetas de naam alfacinhas, omdat zij tijdens de langdurige belegeringen op de stad in de strijd tussen Moren en Christenen, niets anders te eten hadden dan sla. De eerste historische bron die de inwoners van Lissabon deze bijnaam geeft is het boek “Viagens na Minha Terra” van Almeida Garrett (1846).

Waarom iedereen João of Maria heet

“Hoe zouden Hans en Grietje heten in het Portugees?” vroegen een Nederlandse vriendin en ik ons af op een dag. “Vast João en Maria ofzoiets,” grapte ik, want dat zijn de eerste Portugese namen die je te binnen schieten, omdat ontzettend veel mensen zo heten. Ik ging op onderzoek uit bij mij toenmalige schoonzus, die nadat haar verloofde er met haar vriendin/collega vandoor was gegaan, alleen met haar kindje van zes in een huisje woonde. Ik wilde vragen hoe Hans en Grietje heten in het Portugees, wat dus wegens het gebrek aan het weten van hun Portugese namen betekende dat ik het hele sprookje moest uitleggen. Geen van de aanwezige Portugezen had enig idee waar ik het over had. Gelukkig was Pipinha (het kindje, waarvan ik niet eens meer weet hoe ze écht heette bedenk ik me nu…) in het bezit van een sprookjesboek. Al gauw waren we eruit. Hans en Grietje in het Portugees is inderdaad gewoon João en Maria. Hoe is het mogelijk?

De eeuwig negatieve statistieken

Vandaag publiceerde het IOL nieuws een artikel met de naam: “Portugal in lijst van 15 landen met hoogste belastingheffing”. Een titel die het gevoel oproept dat de Portugese bevolking het toch maar weer relatief zwaar heeft. Dit is typerend voor de verslaggeving in de Portugese media. Je wordt continu om je oren geslagen met statistieken die altijd Portugal´s achtergestelde, minderwaardige of meelijwekkende positie benadrukken. Als je het artikel gaat lezen kom je er echter achter dat het gaat om een vergelijking tussen de landen van Europa (dus als je landen als Vaticaanstad, Guernsey en Spitsbergen ook meetelt maximaal 53) en dat Portugal de laatste (dus 15e) positie van de lijst inneemt samen met Groot-Brittannië met een belastingpercentage van 36,6% van het Bruto Binnenlands Product. Dus kon het nog véél erger (topper is Denemarken met 48,9%). Maar ja, dat willen de Portugezen natuurlijk niet horen. Het gaat namelijk altijd mais o menos en nooit eens bem. Gelukkig zijn de Portugezen heel creatief in het ontsnappen aan de belasting.

Portugal maakt zich op voor jaarlijkse druivenpluk

In vrijwel heel Portugal maakt men zich op voor de jaarlijkse druivenpluk, oftewel de vindimas. Over het algemeen is september de maand waarin de druiven het meest geschikt zijn om te plukken, maar in Porto Santo (Madeira) werd een aantal dagen geleden al een recordhoeveelheid druiven geplukt, die leidden tot 30.000 liter wijn. Het belooft een uitstekend jaar te worden voor de wijnboeren.

In de meest traditionele versie wordt de hele familie ingezet bij de pluk. Vrouwen en kinderen snijden de trossen van de ranken. Deze worden in rieten manden gedaan, die door de mannen worden vervoerd naar de pers. Op sommige plekken zijn het nog steeds de mannen die de druiven urenlang met hun voeten plat stampen in eenzelfde ritme, maar vaak zijn het de machines die dit werk hebben overgenomen.

De laatste schaapherders van de Serra da Estrela

In 2001 ging filmmaker Jorge Pelicano op reis door de Serra da Estrala op zoek naar de laatste schaapherders. Waar er vroeger velen waren, vond hij er nog maar tien, waarvan de jongste de 27-jarige Hermínio. Pelicano maakte een prachtige documentaire over hen, waarmee hij nationaal en internationaal vele prijzen won. Hieronder vind je allereerst de trailer van de film en vervolgens een impressie van de gesprekken die gevoerd werden met de lokale bevolking. Sorry, maar alles alleen in het Portugees. Wil je de film bestellen klik dan hier.

Spanje en Portugal één land?

De universiteit van Salamanca voerde een onderzoek uit naar de ideeën op het Iberisch Schiereiland over een mogelijke samensmelting van Spanje en Portugal. Hieruit bleek dat zo´n 40% van de Portugezen een fusie wel zien zitten, terwijl dit bij de Spanjaarden rond de 30% ligt. Vooral de economische toestand in het land brengt veel Portugezen ertoe een eenwording met Spanje wel een goed idee te vinden. Tegenstanders zijn er echter ook meer in Portugal: 34,1% wijst een verenigd Iberië af, terwijl in Spanje 30,5% dit zelfde antwoord gaf.

Portugezen

Het volgende filmpje laat enkele van de prachtige foto´s van fotograaf Luís Lobo Henriques zien. Via deze link kun je nog veel meer van zijn werk zien, waaronder ook veel foto´s van Brazilië. De muziek in het filmpje is trouwens van Custódio Castelo en staat op het album Murmúrios van Cristina Branco.

Portugese koffie

(Foto: zone41, Flickr)

Toen ik in het toerisme werkte kreeg ik vaak van Nederlanders te horen dat het zo jammer was dat ze geen koffiezetapparaat hadden. De Nederlander is dol op zijn bakkie leut. In Portugal is de koffie traditie aanmerkelijk anders, dus is het inderdaad lastig als je het op de Nederlandse manier wilt doen. De Portugees drinkt zijn bica vooral buitenshuis. Dit kleine kopje sterke koffie wordt vaak nog even snel in een café of iets dergelijks naar binnen gewerkt voordat ze naar hun werk gaan. Of de hele familie trekt er na het diner op uit om nog ergens een kopje koffie te drinken.

Is er nog iets anders dan voetbal?

Voetbal is, samen met eten, één van de favoriete gespreksonderwerpen van de gemiddelde Portugees. Portugezen zíjn zo ongeveer voetbal. Tijdens de zomerstop van het veldvoetbal kijk je op de televisies in de Portugese restaurants dus naar de zaalvoetbalcompetitie. En de Record, A Bola en O Jogo zijn de best verkochte kranten (officieel sportkranten, maar eigenlijk voetbalkranten dus). Maar gebeurt er eigenlijk op sportgebied nog iets anders daar? Jazeker! Alleen de andere populaire Portugese sporten zijn nou net díe sporten waar je in Nederland minder van hoort.

Saudade

Zoals je het Nederlandse woord “gezellig” niet kan vertalen naar een andere taal, kan dat evenmin met het Portugese woord “saudade”. In het volgende filmpje doet een Spanjaard zijn best in Lissabon een antwoord te krijgen op de vraag: wat is saudade?