Portugese koningen deel IX: O Formoso

In het laatste deel van de Portugese koningen zagen we dat koning Pedro I een hoop kinderen had verwekt. Bij zijn overlijden was zijn oudste nog levende zoon de 22-jarige Fernando (zoon uit het huwelijk met Constança Manuel van Castilië). Fernando werd geboren op 31 oktober 1345 en wordt in verschillende historische bronnen geprezen om zijn fysieke schoonheid. Dit leverde hem de bijnaam O Formoso (de knappe) op.

Fernando nam de Portugese troon over in 1367 en mengde zich direct met veel enthousiasme in een opvolgingsconflict in het naburige Castilië. De Castiliaanse koning Afonso X werd na zijn dood opgevolgd door zijn zoon, Pedro I van Castilië. Een bastaardzoon van Afonso, Hendrik van Trastámara, maakte echter ook aanspraak op de Castiliaanse troon. Pedro I werd vermoord en Hendrik nam de troon over, waarop hij Hendrik II werd. Deze nieuwe koning ondervond echter tegenstand van de prinsen van Aragón en Navarra, maar ook van de Portugese Fernando. Hij vond dat ook hij recht op de troon, omdat hij de achterkleinzoon was van de Castiliaanse Sancho IV. Het gevolg was een vruchteloze oorlog in de jaren 1369-1371. Uiteindelijk trad Paus Gregorius XI als bemiddelaar op en werd een verdrag opgesteld, de vrede van Alcoutim, waarbij Fernando niet als overwinnaar uit de bus kwam.

In het verdrag werd onder meer vastgelegd dat Fernando zou trouwen met Leonor, de dochter van Hendrik II van Castilië. Voordat dit huwelijk werd voltrokken vond Fernando echter een andere Leonor met wie hij liever trouwde, de hofdame Leonor Teles de Meneses. Ze was echter al getrouwd met een andere man, maar Fernando zorgde ervoor dat dit huwelijk ontbonden werd. Deze actie van de Portugese koning leverde hem geen problemen op met Castilië, maar veroorzaakte wel veel verontwaardiging en onbegrip onder de eigen bevolking.

Er ontstond wel een nieuw conflict met Castilië toen er een nieuwe troonpretendent op het toneel verscheen. De hertog van Lencastre vond dat hij recht had op de Castiliaanse troon, omdat hij was getrouwd met Constança van Castilië. Frankrijk koos de kant van Hendrik II, maar Portugal sloot zich aan bij het kamp van de hertog van Lencastre, samen met Engeland (het begin van een veel voorkomend luso-brits bondgenootschap). Het hernieuwde conflict met Castilië leidde tot een tweede inval van Hendrik II in Portugal, die hem zelfs tot Lissabon brachten. Uiteindelijk werd er in 1373 opnieuw een vrede getekend na bemiddeling van een geestelijke, maar Fernando kwam wederom niet positief uit de strijd.

Een derde oorlog met Castilië was het gevolg van het Westers Schisma in de Katholieke Kerk van 1378. Fernando had geen persoonlijke voorkeur voor Rome of Avignon, maar moest Engeland volgen in de steun voor Rome. Dit bracht Portugal opnieuw op gespannen voet met Castilië, wat vanzelfsprekend het Franse kamp steunde. Noch Portugal, noch Castilië was echter van zin om het conflict uit de hand te laten lopen, dus al snel werd er opnieuw een vrede getekend (de vrede van Salvaterra de Magos). Hierbij nam Fernando een onhandige beslissing: hij beloofde zijn enige legitieme dochter, D. Beatriz, aan D. João (Juan I) van Castilië. Dit zou betekenen dat na zijn dood Portugal in handen zou vallen van een Castiliaanse koning, waardoor de onafhankelijkheid ten einde zou komen. Als Fernando in 1383 overlijdt breekt er dan ook voor Portugal een onzekere periode aan.

Door de drie zwakke optredens tegen Castilië wordt Fernando I ook wel O Inconsciente (de onwetende) genoemd. Desondanks deed hij op intern niveau toch een hoop goede dingen voor het land. Hij repareerde verschillende kastelen en bouwde nieuwe, hij zorgde voor nieuwe muren rond Lissabon en Porto, beschermde de landbouw door een nieuwe wet (Lei das Sesmarias), breidde het netwerk van internationale handelsrelaties en de  handelsvloot uit en stimuleerde de groei van de universiteit (die naar Lissabon werd verplaatst). Fernando I overleed op 23 oktober 1383 en werd in eerste instantie begraven in Santarém, in het Convento de São Francisco, maar inmiddels ligt zijn lichaam in het Convento do Carmo in Lissabon.

Lees ook:Portugese koningen deel X: De Boa Memória
Lees ook:Portugese koningen deel VII: O Bravo
Lees ook:Portugese koningen deel XII: O Africano
Lees ook:Portugese koningen deel XI: O Eloquente
Lees ook:Portugese koningen deel VIII: O Justiceiro

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naam

Website

Het kan vijf minuten duren voordat nieuwe reacties zichtbaar zijn.