Portugese koningen deel X: De Boa Memória

In het vorige deel van de Portugese koningen werd verteld hoe koning Fernando zijn enige legitieme kind, dochter Beatriz, had uitgehuwelijkt aan koning Juan I van Castilië. Bij de vrede van Salvaterra de Magos werd afgesproken dat de eerstgeboren zoon uit het huwelijk tussen Beatriz en Juan de troonopvolger van Portugal zou worden. Sommige leden van de adel en de bourgeoisie waren fel tegen het huwelijk en deze afspraak, omdat dit onvermijdelijk zou betekenen dat de Castiliaanse en Portugese tronen verenigd zouden worden, waardoor Portugal zijn onafhankelijkheid zou verliezen. Zij zochten dan ook naar een alternatieve troonpretendent en vonden de twee halfbroers van Fernando, beiden met de naam João.

Koning Fernando was de oudste zoon uit het eerste huwelijk van Pedro I met Constança van Castilië, maar hij had nog verschillende halfbroers en halfzussen, waaronder prins João uit de relatie tussen Pedro I en Inês de Castro en João van Avis uit de relatie tussen Pedro I en Teresa Lourenço. Toen Fernando overleed en de macht voorlopig overging naar zijn weduwe, Leonor Teles de Menezes, ontstonden er twee kampen rond de beide João´s: de Partido Nacionalista aan de kant van João van Avis en de Partido Legitimista-Nacionalista aan de kant van prins João. Deze laatste moest echter het onderspit delven vanwege zijn verbondheid met Castilië. Na de moord op zijn moeder, Inês de Castro, was João naar Castilië gevlucht. Hij had daar alle tussenliggende jaren gewoond, dus ook ten tijde van de drie oorlogen tussen Portugal en Castilië onder koning Fernando. Omdat hij tijdens deze oorlogen niet aan de kant van Portugal stond kreeg hij uiteindelijk niet voldoende steun onder de Portugese adel. De Castiliaanse koning Juan I vertrouwde hem echter ook niet en liet hem gevangen nemen. Hiermee was de weg vrij voor João van Avis om te strijden voor de Portugese troon.

Anarchie en instabiliteit markeerden de jaren tot 1385. Deze  periode wordt ook wel de Crisis van 1383-1385 of het Interregno genoemd. De Portugese bevolking verdeelde zich tussen aanhangers van D. Leonor Teles de Menezes (en dus uiteindelijk Juan I) en João van Avis, waardoor een burgeroorlog ontstond. Een zeer succesvolle generaal in het kamp van João van Avis was Nuno Álvares Pereira, die met behulp van Engelse troepen (zo´n 600 man) uiteindelijk de winst wist te behalen voor João van Avis. Op 6 april 1385 werd João door de Cortes in Coimbra uitgeroepen tot D. João I, koning van Portugal. Hiermee kwam er een einde aan de Afonsina-dynastie en kwam de Portugese troon in handen van het Huis van Avis.

Dat de Portugezen kozen voor João I was uiteraard niet naar de zin van Juan I in Castilië. Hij besloot tot een inval, die in mei leidde tot de Slag bij Trancoso. Het Castiliaanse leger werd tot Juan´s verrassing verslagen en hij realiseerde zich een groter leger nodig te hebben. In juni kwam hij terug met een 30.000 mannen tellend leger, waarbij ook Franse cavalerie betrokken was. Het leger van João I telde slechts 6.000 man, maar ze hadden het geluk dat de aanwezige Engelse troepen een speciale techniek  hadden geleerd tijdens de 100-jarige Oorlog, waarbij kleine legers toch nog kans maken. Er werd besloten dat het Castiliaanse leger onderschept moest worden voordat ze Lissabon zouden kunnen belegeren. Uiteindelijk ontmoetten de troepen elkaar op 15 augustus 1385 bij Aljubarrota, een dorp in de buurt van Leiria. De Slag van Aljubarrota is inmiddels één van de grootste begrippen uit de Portugese geschiedenis, want men slaagde erin de Castilianen volledig te verslaan. Juan I leed dermate grote verliezen dat hij in de jaren daarna onmogelijk een nieuwe inval kon proberen. Hierdoor werd de onafhankelijkheid van Portugal gewaarborgd. Castilië accepteerde de onafhankelijkheid van Portugal pas officieel in 1411, toen  het “Verbond van Ayton-Segovia” werd gesloten.

De overwinning op Castilië leidde tot een sterke en belangrijke samenwerking tussen Portugal en Engeland, die tot op de dag  van vandaag voortduurt. In 1386 werd het “Verbond van Windsor” gesloten en natuurlijk trouwde João I met een Engelse: D. Filipa de Lencastre (Philippa van Lancaster), dochter van John of Gaunt (Jan van Gent), hertog van Lancaster. João I richtte zich na 1385 vooral op de sociale en economische ontwikkeling van Portugal. Hij gaf er de voorkeur aan zich verder verre te houden van internationale conflicten. Desalniettemin werd hij er toch van overtuigd een aanval te doen op de islamitische havenstad Ceuta. De redenen hiervoor worden betwist. Mogelijk was het slechts een opportune verovering waarmee de prinsen de titel van ridder konden verdienen. Anderen zeggen dat het te maken had met de verspreiding van het Christendom of met het verwerven van internationaal aanzien. Meest aannemelijk is de economische verklaring: door de verovering van Ceuta konden de Portugezen de maritieme handelroutes controleren tussen de Levante en de Atlantische Oceaan.

Hoe het ook zij, zeer bekend werd de Conquista de Ceuta uiteindelijk vanwege de aanwezigheid van Infante D. Henrique, bij ons beter bekend als Hendrik de Zeevaarder, de vierde zoon van João I. De reis naar Noord-Afrika was de enige reis die hij ooit zelf maakte. Alle grote ontdekkingreizen die Portugal tot bloeiende natie maakten werden gecoördineerd door Henrique vanuit de Algarve, maar hij voer zelf niet mee. Tijdens het koningschap van João I werden de eilanden Porto Santo, Madeira en de Azoren ontdekt en verschillende expedities naar de Canarische Eilanden uitgevoerd.

João I overleed op 14 augustus 1433. Hij ligt begraven in de Capela do Fundador van het Mosteiro de Santa Maria da Vitória in Batalha. Zijn bijnaam is João de Boa Memória, omdat zijn regeerperiode positieve herinneringen geeft aan Portugal. Soms wordt hij ook wel “de Grote” of “de Goede” genoemd. Hij kreeg negen kinderen met Filipa, waaronder opvolger Duarte.

Lees ook:Portugese koningen deel IX: O Formoso
Lees ook:Portugese koningen deel VII: O Bravo
Lees ook:Portugese koningen deel XII: O Africano
Lees ook:Portugese koningen deel III: O Gordo
Lees ook:Portugese koningen deel VIII: O Justiceiro

0 reacties op “Portugese koningen deel X: De Boa Memória

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naam

Website

Het kan vijf minuten duren voordat nieuwe reacties zichtbaar zijn.